Muzeum Podlaskie w Białymstoku
Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

Kalendarz wydarzeń MPB

wystawy czasowe

OBRAZ Z WOJENNEGO SZLAKU 

Wystawa prezentująca obraz Matki Boskiej Tatiszczewskiej autorstwa białostoczanina Piotra Sawickiego, ze zbiorów Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. 
Wystawa będzie eksponowana od 25 lipca do 1 września 2019 r. 

W 1941 roku na terenach dawnego ZSRR tworzyła się Armia Polska, której dowództwo objął gen. Władysław Andres. W grudniu tego roku żołnierzy miał odwiedzić  gen. Władysław Sikorski. W trakcie wizyty Naczelnego Wodza miały się odbyć msze polowe, co wymagało przygotowania ołtarzy. To właśnie na tę podniosłą okazję, na prośbę kapelana 15. Pułku Piechoty o. Tadeusza Walczaka SJ, białostoczanin, żołnierz 14 pułku “Wilków” kpr. Piotr Sawicki namalował obraz Matki Boskiej Tatiszczewskiej, będący kopią ikony Matki Bożej Ostrobramskiej.

Pierwszą, prostą ramę  do obrazu zrobił  st. strzelec Władysław Żołdak. Drugą, znaną do dzisiaj, wykonał prawdopodobnie sławny polski rzeźbiarz Feliks Berdyszak, żołnierz II Korpusu. Uwidocznił on w 4 rogach ramy fundatorów obrazu: 5 DP: 13 PP, 14 PP, 15 PP. Centralnie umieścił napis: “Bóg 1939 - 1941 Ojczyzna”, a u dołu: “Matko, ratuj nas”. Obraz służył za ołtarz polowy 5 Kresowej Dywizja Piechoty i przemierzył z żołnierzami II Korpusu cały szlak bojowy przez Dżałał-Abad w Kirgizji, Iran, Irak, Palestynę, Egipt, po Monte Cassino na Półwyspie Apenińskim.

Obraz w czasie wędrówki wojennej uległ zawilgoceniu, dlatego we Włoszech o. Walczak oddał go do pracowni konserwatorskiej. Tutaj, nieznany z nazwiska konserwator, zmienił jego pierwotny wyraz. Zniknął bolesny i matczyny wygląd Madonny, ale Piotr Sawicki zaakceptował zmianę, kładąc w prawym rogu swój podpis.

Po zakończeniu wojny, w 1946 r. o. Walczak przywiózł  obraz do Anglii, a w 1949 r. zabrał go ze sobą na misje do Północnej Rodezji (dzisiaj Zambia).

W 1970 roku, po 29 latach wędrowania po w skupiskach Polaków rozsianych w Afryce, o. Walczak powrócił z obrazem do Londynu. Tu przekazał go w ręce swoich wojennych druhów z Koła 15 Wileńskiego Batalionu “Wilków”, fundatorów i spadkobierców z Tatiszczewa. Ci z kolei wizerunek Matki Boskiej Tatiszczewskiej ofiarowali Instytutowi Polskiemu i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.  Od marca 1975 r. obraz jest wystawiony w kaplicy jezuitów w Londynie na Willesden Green.

W 2018 r. dzieło zostało poddane konserwacji w Muzeum Narodowym w Krakowie. Podczas prac konserwatorskich usunięto zanieczyszczenia, sklejono rozwarstwienia oraz wypełniono ubytki podobrazia, zaprawy i warstwy malarskiej. Obraz  zabezpieczono werniksami. Konserwacji poddano także ramę.