BADANIA ARCHEOLOGICZNE

Archiwum >>>

BADANIA ARCHEOLOGICZNE PROWADZONE
w latach 2014 - 2015

 

SUPRAŚL stanowisko 3 i 6, gm. Supraśl. Badania wykopaliskowe 2014-2015

W archeologii rzadko zdarza się nam uczestniczyć w odkryciach przełomowych, zmieniających postrzeganie prahistorii regionu a także całego pogranicza Wschodniej i Zachodniej Europy. Najlepszym ich przykładem są odsłonięte ostatnio w pobliżu Supraśla pozostałości unikalnych obiektów obrzędowych związanych z najstarszymi elitami Europy – społecznościami określanymi w kategorii fenomenu Pucharów Dzwonowatych.
Odkrycia te związane są z kontynuacją inicjatywy prowadzenia interdyscyplinarnych badań archeologicznych ukierunkowanych na rozpoznanie osadnictwa z okresu schyłku epoki kamienia i początków epoki brązu. Prace terenowe finansowane ze środków Muzeum Podlaskiego w Białymstoku prowadzono przy ścisłej współpracy Muzeum i Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Istotnym wsparciem był również udział pracowników z Parku Krajobrazowego puszczy Knyszyńskiej. W latach 2014 i 2015 kontynuowano między innymi badania wykopaliskowe na stanowisku 6 w Supraślu położonym w sąsiedztwie kolonii Dębowik. Udało się tu odsłonić pozostałości obozowiska schyłkowoneolitycznych społeczeństw łowiecko-zbierackich gdzie po raz pierwszy odkryto unikalny depozyt obrzędowy zawierający między innymi fragment tzw. puchara dzwonowatego. Efekty prac stanowiły impuls do podjęcia badań na sąsiednim stanowisku (Supraśl 3) zlokalizowanym na niewielkiej wyspie położonej pośród, zatorfionej współcześnie, doliny Supraśli. Na jej szczycie w 2014 roku udało się odsłonić unikalny, w skali ogólnoeuropejskiej, obiekt obrzędowy Pucharów Dzwonowatych. Wokół nieornamentowanego naczynia uczestnicy ceremonii pozostawili bardzo cenne dla nich przedmioty. Były to swoiste pamiątki rodowe - fragmenty importowanych naczyń glinianych oraz spalone szczątki ludzkie. Towarzyszyły im ówczesne wyznaczniki prestiżu i pozycji społecznej uczestników obrzędu (kamienne sztylety, przedmioty bursztynowe i akcesoria łucznika). W roku następnym kontynuowano badania, natrafiając na kolejny, nieco odmienny, choć równie bogaty obiekt. W miejscu tym, na fragmencie dużego naczynia zdeponowano niewielki mieszek zawierający spalone kości, groty strzał, przedmioty bursztynowe i miniaturową siekierkę. Obok niego złożono między innymi kamienne ostrze sztyletu i liczman – jedną z najstarszych form płacidła. W sierpniu 2015 roku przeprowadzono również badania sondażowe innych potencjalnych stanowisk w okolicy Supraśla.

 

TYKOCIN, ul. Browarna

Od kwietnia do czerwca 2015 r. przeprowadzono badania archeologiczne w Tykocinie na ulicy Browarnej. Prace badawcze były związane z inwestycją drogową realizowaną przez Gminę Tykocin. W pasie jezdni wytyczono 13 wykopów archeologicznych. W większości z nich odsłonięto nowożytne drewniane, kamienne i drewniano-kamienne konstrukcje, między innymi relikty drewnianego pomostu, podłogi z warstwą przepalonego zboża oraz kamienne fundamenty budynków. Wszystkie obiekty znajdowały się w części ulicy Browarnej usytuowanej na zachód od dzisiejszego kanału miejskiego (dawniej rzeki Motławy). W kilku jednostkach badawczych, usytuowanych na całej długości ulicy, zarejestrowano bruk kamienny. W jednym z wykopów wytyczonym we wschodniej części ulicy, odsłonięto pochówek młodej kobiety. Materiał zabytkowy najliczniej reprezentowany jest przez fragmenty ceramiki naczyniowej oraz kafli, ponadto pozyskano ułamki szkła, przedmioty wykonane z metalu: gwoździe, noże, podkówki i inne, fragmenty obuwia skórzanego oraz fajki gliniane.

 

KRASNOBORKI, gm. Sztabin, woj. podlaskie

Jednym z najciekawszych aspektów badań archeologicznych jest poznanie przeszłości człowieka w kontekście jego otoczenia i środowiska naturalnego. Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia w odniesieniu do społeczeństw łowiecko-zbierackich, które bezwzględnie dominowały na obszarach Podlasia przez całą epokę kamienia.
Na przełomie sierpnia i września 2015 roku pojęto więc próbę rozpoznania potencjalnych stanowisk archeologicznych mogących dostarczyć zarówno danych archeologicznych jak i przyrodniczych. Zdecydowano się na założenie wykopów badawczych w nisko położonej, współcześnie zatorfionej części niewielkiego wzniesienia zlokalizowanego w dolinie Biebrzy około 500 metrów na południowy wschód od miejscowości Krasnobiorki. Badania realizowane były z inicjatywy i środków Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, przy wsparciu organizacyjnym Biebrzańskiego Parku Narodowego. Prace terenowe prowadzono przy ścisłej współpracy z zespołem pracowników naukowych i studentów z Instytutu Geografii Uniwersytetu im. Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Podczas badań odkryto unikalny obiekt, złożony z niewielkiej, spalonej konstrukcji drewnianej, nad którą znajdowały się bardzo rozdrobnione szczątki kostne. Określenie ich przynależności gatunkowej wymagać będzie przeprowadzenia szczegółowych analiz.
Liczne zebrane dane archeologiczne i przyrodnicze (próbki glebowe i szczątki organiczne) wskazują, iż zasiedlenie tego stanowiska można łączyć ze społeczeństwami łowiecko-zbierackimi z okresu późnego neolitu – około połowy III tys. p.n.e. Niższy poziom ówczesnego dna doliny i optymalne warunki klimatyczne decydowały o atrakcyjności tego miejsca, wykorzystywanego jako tymczasowe obozowisko.

 

TRZCIANKA, stan. 14, gm. Janów

Na przełomie sierpnia i września 2015 r. pracownicy Muzeum Podlaskiego w Białymstoku przeprowadzili archeologiczne badania wykopaliskowe na wczesnośredniowiecznej osadzie w Trzciance. Były one kontynuacją prac terenowych z 2014 r. Ich celem było szersze rozpoznanie osadnictwa przygrodowego.
Stanowisko położone jest na Wzgórzach Sokólskich, na prawym brzegu górnego biegu rzeki Sokołdy, w bezpośrednim sąsiedztwa grodziska wczesnośredniowiecznego (stan. 1). Na południowy-zachód od niego, w trakcie dwóch sezonów badawczych (2014 i 2015), odsłonięto obszar o łącznej powierzchni 2,1 ara. Wyróżniono dwie warstwy kulturowe oraz 21 obiektów archeologicznych, wśród nich: paleniska (?), dołki posłupowe i jamy o nieokreślonej funkcji. Pozyskany materiał zabytkowy stanowi głównie ceramika naczyniowa, ponadto odkryto fragmenty polepy, kości zwierzęcych, dwie osełki, przęślik i wiór krzemienny.

 

TYKOCIN, KĘPA BERNARDYŃSKA, st. 38, gm. Tykocin

W sierpniu 2015 roku przeprowadzono z inicjatywy i środków finansowych Muzeum Podlaskiego w Białymstoku archeologiczne badania wykopaliskowe. Tegoroczne prace archeologiczne na terenie założenia klasztornego były kontynuacją badań prowadzonych już w roku ubiegłym. Badania prowadziła Irena Taranta.
Wykop badawczy założono w północnej części stanowiska. W trakcie badań rozpoznano powierzchnię około 50 m². W trakcie badań zarejestrowano dwa pochówki ludzkie, jeden z nich był przykryty kamieniem nagrobnym bez napisu. Z analizy antropologicznej, przeprowadzonej na miejscu badań archeologicznych, wynika, że byli to osobnicy płci męskiej. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że były to pochówki zakonników.

 

Wróć do działu archeologii