<< Powrót

JARMARKI / TARGI

Wojciech Kowalczuk z Działu Etnografii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku był pomysłodawcą i organizatorem odbywających się dorocznych jarmarków i targów sztuki ludowej.

Każdego roku na muzealne jarmarki, odbywające się na Rynku Kościuszki przy Ratuszu, zjeżdżali najwybitniejsi reprezentanci poszczególnych dziedzin sztuki ludowej z Podlasia, innych regionów Polski, Litwy i Białorusi

JARMARK WIELKANOCNY SZTUKI LUDOWEJ PODLASIA był cykliczną imprezą etnograficzną organizowaną od 1991 r. w niedzielę poprzedzającą Niedzielę Palmową na Rynku Kościuszki wokół Ratusza. W jarmarku uczestniczyli zaproszeni przez Dział Etnografii kontynuatorzy tradycji sztuki i rękodzieła ludowego ludowych z Polski, Litwy i Białorusi.

Celem imprezy była promocja wśród mieszkańców Podlasia bogatych tradycji sztuki i rękodzieła ludowego związanych ze świętami wielkanocnymi. Obok pisankarek wykonujących pisanki zdobione woskiem z ok. Lipska i Siemiatycz, palmiarek słynnych palm wileńskich, plecionkarzy z koszyczkami na święconki, w jarmarku uczestniczyli przedstawiciele różnych dziedzin rękodzieła, m. in. kowalstwa, garncarstwa, tkactwa, rzeźbiarstwa, wycinankarstwa, wytwórcy łyżek, sit, drewnianych sprzętów gospodarstwa domowego. Swoje wyroby wystawiali też producenci tradycyjnych produktów spożywczych – miodów, serów, wędlin, pieczywa, ciast (sękaczy, mrowisk, makowców), ogórków kiszonych, ziół z Polski i Litwy.

JARMARK NA JANA Jedna z najstarszych cyklicznych imprez etnograficznych Białymstoku. Od szeregu lat była imprezą ogólnopolską, otwartą także dla twórców ludowych z Litwy, Białorusi i Ukrainy.

Od pierwszej imprezy organizatorzy starali się umiejętnie łączyć bogate tradycje miejskie Białegostoku z tradycjami rękodzielniczymi i kulinarnymi kultury chłopskiej, tworząc produkt i markę wyróżniającą się niepowtarzalnym klimatem i walorami merytorycznymi spośród wielu jarmarków i festynów organizowanych w kraju. Doroczna impreza muzealna „Jarmark na Jana” nawiązywała do tradycji słynnych białostockich jarmarków świętojańskich organizowanych od 1749 r. w Białymstoku na mocy przywileju królewskiego króla Augusta III Sasa. Prawo organizacji jarmarków i targów miasto uzyskało dzięki staraniom hetmana Jana Klemensa Branickiego.

Ostatni chłopski jarmark na św. Jana odbył się 24 czerwca 1991 r. Przywróceniem tego barwnego fragmentu białostockiej tradycji podjął się w 1993 r. Dział Etnografii Muzeum Podlaskiego. Jarmark powrócił na swoje pierwotne miejsce - na Rynek przed Ratuszem - pod potoczną nazwą „Jarmark na Jana” używaną przez białostoczan. Impreza w nawiązaniu do targów chłopskich promowała wśród mieszkańców Białegostoku bogate tradycje wiejskiego rękodzieła i sztuki ludowej Podlasia. Jarmark odbywał się pod tradycyjnym zawołaniem „KUP PAN GRABIE”. Drewniane grabie, kosiska i „kulki” – uchwyty do kosisk, dawniej masowo wystawiane na sprzedaż przed zbliżającymi się sianokosami i żniwami, są po dzień dzisiejszy nadal chętnie nabywane.

W jarmarku uczestniczyło około 100 wystawców reprezentujący różne dziedziny rzemiosła i sztuki ludowej – garncarstwo, kowalstwo, plecionkarstwo, bednarstwo, sitarstwo, tkactwo, plastykę obrzędową, rzeźbiarstwo, malarstwo.

Ofertę rękodzielniczą uzupełniali producenci tradycyjnych produktów spożywczych - miodów, serów, wędlin, pieczywa, sękaczy, mrowisk, kiszonych ogórków, soków z Podlasia, innych regionów Polski i Litwy. Gościli oni na jarmarku na równych prawach z rękodzielnikami od połowy lat 90. XX w.

Obok części promocyjno-sprzedażnej nie mniej ważna była też dbałość organizatorów o część rozrywkową nawiązującą do atmosfery dawnych jarmarków i odpustów. Na jarmarkowej scenie występowali instrumentaliści ludowi grający repertuar tradycyjny, przedstawiciele starszego i młodszego pokolenia, muzykujący na tradycyjnych instrumentach.

Wielką atrakcją dla jarmarkowej publiczności byli zapraszani w ostatnich latach na imprezę kataryniarze z Holandii i Niemiec z ręcznymi i kiermaszowymi katarynkami, teatry dell'arte, teatry uliczne.

W ludyczny nastrój jarmarku wpisali się sprzedawcy odpustowego pieczywa (obwarzanków) i cukrów odpustowych, drewnianych zabawek, słomianych kapeluszy z Częstochowy, którzy przyciągają rzesze białostoczan.

Jarmark stał się miejscem corocznych spotkań i odpoczynku stałych bywalców, do grona których dołączyło kolejne pokolenie mieszkańców miasta niepamiętające już tradycyjnych jarmarków na Siennym Rynku i placu targowym przy ul. Bema. Od lat na Jarmark na Jana zjeżdżali też liczni miłośnicy sztuki ludowej z Polski, właściciele galerii i sklepów ze sztuką ludową.

Ceniona przez twórców ludowych i białostoczan impreza od szeregu lat odbywała się pod patronatem Prezydenta Białegostoku. Stała się też ważnym elementem corocznych obchodów Dni Białegostoku.

 

PODLASKIE TARGI RZEŹBY, KOWALSTWA LUDOWEGO I TKANINY DWUOSNOWOWEJ Dział Etnografii zaczął organizować w 2000 roku z myślą o prezentacji nowych zjawisk zachodzących w sztuce i rękodziele ludowym Podlasia i Polski. W kolejnych latach do rzeźbiarzy dołączyli garncarze, kowale i tkaczki. Ostatnio na Targach spotykają się też wycinankarze z Polski z tradycyjną wycinanką i artyści z Litwy i Białorusi tworzący autorską wycinankę o motywach ludowych.

 

JARMARK WIELKANOCNY SZTUKI LUDOWEJ PODLASIA

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

 

JARMARK NA JANA

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

 

PODLASKIE TARGI RZEŹBY, KOWALSTWA LUDOWEGO
I TKANINY DWUOSNOWOWEJ

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010