Muzeum Podlaskie w Białymstoku
Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego
współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Kalendarz wydarzeń MPB

wystawy czasowe

„Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia…”. Słynące łaskami ikony na Podlasiu

Wernisaż wystawy odbędzie się 26 sierpnia 2022 r. o godz. 16.00 w Muzeum Ikon w Supraślu, ul. Klasztorna 1

Drohiczyńska ikona przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem

Ikony maryjne były i wciąż pozostają jednym z najcenniejszych skarbów, stanowiąc pewnego rodzaju realizację proroczych słów Maryi: „Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia, gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny” [Łk 1, 48-49].

Magnificat stał się inspiracją tytułu oraz wystawy „Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia…” Słynące łaskami ikony na Podlasiu. Ideą projektu jest ukazanie historii, tradycji i duchowości wielokulturowego Podlasia związanego z żywym kultem maryjnym. Założeniem wystawy jest przedstawienie rysu historycznego, ikonografii oraz kultu dziewięciu szczególnie czczonych podlaskich ikon Matki Bożej z Bielska Podlaskiego, Brańska, Drohiczyna, Hodyszewa, Juchnowca Kościelnego, Leśnej Podlaskiej, Różanegostoku, Strabli oraz Wasilkowa. W przestrzeni muzealnej wizerunki zostaną zaprezentowane w oprawie nawiązującej do tradycji kapliczek stanowiących naturalny element krajobrazu Podlasia, związany z utrzymującym się kultem religijnym. Pośród prezentowanych wypożyczonych z parafii ikon znajduje się oryginał Drohiczyńskiej Hodegetrii z 1640 roku, a także będąca w kulcie XVII-wieczna kopia wizerunku Matki Bożej Hodyszewskiej oraz otoczona wotami XIX-wieczna kopia Brańskiej Hodegetrii, a także powtórzenia czczonych wizerunków wykonane w XIX i XX wieku.

Prezentowana na wystawie ikona Hodegetrii z Drohiczyna jest jedynym obiektem oryginalnym, unikatowym i nie posiadającym kopii. Została ufundowana do cerkwi monasterskiej św. Trójcy w Drohiczynie w 1640 roku – obecnie sobór św. Trójcy nie istnieje, a ikona znajduje się w cerkwi pw. św. Mikołaja Cudotwórcy. Drohiczyńska Hodegetria pozostaje wspaniałym przykładem malarstwa ikonowego dawnej Rzeczypospolitej i świadectwem sztuki sakralnej ówczesnej doby. Malarz przedstawił Matkę Bożą i Chrystusa niezwykle kunsztownie, w zdobnych szatach. Sylwetki obu postaci umieścił na tłoczonym w roślinne ornamenty złoconym tle. O unikatowym charakterze wizerunku stanowi również umieszczona w dole ikony osoba donatora wraz z inskrypcją o miejscu przeznaczenia ikony oraz dacie jej powstania. Ikona posiada snycerowaną oprawę w formie bogato zdobionej ornamentami oraz kabszonami złoconej ramy.

Ikona Hodyszewskiej Matki Bożej prezentowana na wystawie pochodzi z XVII wieku. Wykonana została przez nieznanego artystę techniką olejną na drewnianym podobraziu. Przedstawiona na ikonie Bogurodzica prezentuje typ Hodegetrii – czyli Marii, która gestem dłoni wskazuje drogę do Zbawienia jaką jest Chrystus i zarazem ujmuje się przed Synem za prośbami i modlitwami wiernych. Sanktuarium w Hodyszewie, dzięki ikonie Matki Bożej, zajmuje ważne miejsce kultu maryjnego na Podlasiu i często określane jest mianem „Jasnej Góry Podlasia’’. Słynący łaskami wizerunek Matki Bożej otaczają kultem wierni Kościoła wschodniego i zachodniego. Prezentowana kopia Hodyszewskiej Bogurodzicy jest obrazem procesyjnym przez wieki służącym w kulcie.

Wystawa rozpocznie się 26 sierpnia – to termin szczególny – w tym dniu obchodzone jest święto Matki Bożej Częstochowskiej otaczanej w Polsce wielkim kultem zarówno w Kościele rzymskokatolickim, jak również w prawosławnym. Podczas wernisażu Młodzieżowy Chór prawosławnej Katedry św. Mikołaja w Białymstoku pod dyrekcją Pani Joanny Jurczuk wykona utwory związane z Matką Bożą zaczerpnięte z tradycji obu Kościołów, będą to m.in. modlitwy i hymny: Zdrowaś Mario, Pod Twoją obronę, Walecznej Hetmance, Hymn św. Nektariusza

Wystawa Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia… Słynące łaskami ikony na Podlasiu stanowi pierwszą prezentację ikon z regionu Podlasia w supraskiej placówce. Na wystawie stałej zobaczyć można różnorodne pod względem ikonograficznym wizerunki Matki Bożej pochodzące głównie z Rosji, terenów obecnej Białorusi oraz ikonę Zaśnięcia NMP z południowo-wschodnich terenów Polski. Dzięki planowanej wystawie będzie można zapoznać się nie tylko z artystycznymi walorami wizerunków, poznać ich ikonografię, jak również historię i formy kultu ikon czczonych na Podlasiu.

Termin prezentacji wystawy: 26 sierpnia 2022 – 12 grudnia 2022

Kuratorki: Helena Czaban, Ewa Żukowska

 

Na wystawie zaprezentowane zostały ikony będące własnością:

Archiwum i Muzeum Archidiecezjalnym w Białymstoku

Prawosławną Parafią pw. św. Mikołaja Cudotwórcy w Drohiczynie

Prawosławną Parafią pw. świętych Apostołów Piotra i Pawła w Maleszach

Prawosławną Parafią pw. świętych Apostołów Piotra i Pawła w Wasilkowie

Prawosławnej Parafii pw. NMP w Bielsku Podlaskim

Rzymskokatolickiej Parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Hodyszewie

Rzymskokatolicką Parafią pw. Świętej Trójcy w Juchnowcu Kościelnym

Rzymskokatolicką Parafią pw. Świętej Trójcy w Sidrze

Za udostępnienie zabytków składamy serdeczne podziękowania.

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Archanioł z nieba posłany został, by „Raduj się” rzec Bogarodzicy. Sgraffito Dymitra Grozdewa

Wystawa prezentowana od 14 maja do 31 października

Kurator wystawy: Katarzyna Skibińska

Widać Ikonę Zwiastowania  Najświętszej Maryi Panny

W Noc Muzeów w Sali im. Prof. Jerzego Nowosielskiego zostanie zaprezentowane nowe dzieło Dymitra Grozdewa – artysta zaprezentuje temat Zwiastowania. Wątek ten pozostaje nieprzypadkowy w Supraślu, w którym historycznie i architektonicznie dominuje monaster z cerkwią Zwiastowania Najświętszej Marii Pannie, co znalazło swój wyraz również w herbie miasta. Ponadto temat Zwiastowania stanowi również swoistą klamrę w twórczości sakralnej Dymitra Grozdewa – artysta ten sam motyw zrealizował jako pracę dyplomową. Również wybrana technika, w której została zrealizowana praca zaprezentowana w supraskim muzeum, pozostaje nieprzypadkowa. Artysta w technice sgrafitto wykonał wizerunki świętych na elewacji soboru św. Trójcy w Hajnówce – świątyni, którą Jerzy Nowosielski zaprojektował wraz z Aleksandrem Grygorowiczem.

Dymitr Grozdew (ur. 1946) to pochodzący z Bułgarii artysta, który swoje życie związał z Podlasiem. Wykształcenie artystyczne zdobywał w Sofii w Narodowej Akademii Sztuki, następnie kontynuował edukację w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, którą ukończył z wyróżnieniem w 1974 roku, a później zamieszkał w Białymstoku. Aktywność na polu sztuki, podążającego konsekwentnie własną drogą Dymitra Grozdewa, trwa nieprzerwanie od niemal pół wieku. Sprawiła, iż artysta pozostaje postacią znaną i szanowaną postacią Białegostoku. Grozdew jest artystą wszechstronnym, działającym na wielu polach. Swe twórcze zamierzenia realizuje w malarstwie, grafice, rzeźbie czy plakacie. Artysta zajmuje się także konserwacją malarstwa i starodruków. Jednym z nurtów jego działalności pozostaje sztuka sakralna. Jest twórcą dzieł zarówno w świątyniach rzymskokatolickich, jak i prawosławnych. Ważną inspiracją poszukiwań artystycznych Grozdewa stanowi ikona.