Muzeum Podlaskie w Białymstoku
Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego
współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Kalendarz wydarzeń MPB

wystawy czasowe

BAŃSKA SZKOŁA IKONOGRAFICZNA

wernisaż wystawy 8 grudnia 2022 r.,  godz. 18.00 Ratusz w Białymstoku, Rynek Kościuszki 10 

Na wystawie zaprezentowane zostaną 43 autentyczne osiemnasto-dziewiętnastowieczne dzieła należące do bańskiej szkoły pisania ikon.

Bańska szkoła pisania ikon to jedno z najbardziej wyróżniających się zjawisk w historii bułgarskiej kultury XVIII i XIX w. Jej przedstawiciele znacząco wpłynęli na progresywne zmiany w myśli artystycznej okresu odrodzenia. Ich dziedzictwo stanowi jedno z najznaczniejszych osiągnięć bułgarskiej sztuki narodowej. Pomimo współpracy z przedstawicielami innych centrów kultury – z miast takich jak Samokow, Triawna, Debyr, przez ponad wiek udało im się zachować niepowtarzalny styl swojej twórczości.  

W XVIII i XIX w. ożywione stosunki handlowe z centrami kultury Europy Zachodniej znacząco wpłynęły na rozkwit życia duchowego w Bansku. Ważną rolę w tym procesie odegrał związek z monastyrem Aton i monastyrem Rilskim. 

Założycielem bańskiej szkoły pisania ikon był Toma Wiszanow Molera urodzony najprawdopodobniej w połowie XVIII w. Do czasów współczesnych zachowało się niewiele jego dzieł (ikon i fresków). Badacze twórczości malarza niejednokrotnie zwracali uwagę na obecne w jego pracach wpływy baroku i rokoko. Jego ikony charakteryzują się, barokowymi arabeskami, harmonią i realistycznym przedstawieniem postaci.

Następcami Tomy Wiszanowa był jego syn Dymityr i wnuk Simeon. Urodzony około 1780 r. Dymityr Molerow zdobył niezwykłą w owych czasach popularność. Był niedoścignionym mistrzem detalu, wyznaczył nowy kierunek w rozwoju bułgarskiej sztuki czasów odrodzenia. Simeon Molerow, urodzony w 1816 r., odegrał znaczącą rolę w rozwoju szkoły bańskiej. 

Znanymi reprezentantami bańskiej szkoły byli również Michałko Golew, Dimityr Sirlesztow, Iwan Kostow Terziew. Kontynuowali oni historyczne tradycje bułgarskiej sztuki odrodzeniowej jeszcze przez kilka dziesięcioleci po 1878 r. w warunkach prześladowań religijnych (do 1912 r.). 

Współorganizator:
Witold Karczewski
Konsul Honorowy Republiki Bułgarii w Białymstoku

Inicjatorzy wystawy:
Margarita Ganeva
Ambasador Republiki Bułgarii w Warszawie

Kalina Stancheva
Dyrektor Bułgarskiego Instytutu Kultury


BŁOGOSŁAWIONY KSIĄDZ JERZY POPIEŁUSZKO I JEGO MUZEUM W OKOPACH

Na tle domu i schodów widać przykucniętego mężczyznę w czarnej koszuli.

W czerwcu 2020 roku w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie podpisany został list intencyjny o idei utworzenia Muzeum Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki przez Fundację im. Ks. Jerzego Popiełuszko „Dobro” oraz Muzeum Podlaskie w Białymstoku. Wybudowana w przyszłości nowa siedziba, jako kolejny oddział Muzeum Podlaskiego, będzie usytuowana we wsi Okopy koło Suchowoli.

W lipcu 2022 roku w Muzeum Podlaskim w Białymstoku obie instytucje podpisały umowę o współpracy, a we wrześniu bieżącego roku Fundacja Dobro przekazała działkę pod budowę muzeum w Okopach Muzeum Podlaskiemu. Projekt Muzeum wraz z koncepcją wystawy powstaje w Pracowni Nizio Design International z Warszawy, finansowany przy wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Celem powołania Muzeum jest przedstawienie szeroko pojętego dziedzictwa osoby bł. ks. Jerzego Popiełuszki, zamordowanego jesienią 1984 roku przez funkcjonariuszy komunistycznego aparatu represji PRL. Będzie to nowoczesna placówka edukacyjna, która dzięki najnowszym środkom audiowizualnym, wraz ze zgromadzonym materiałem wystawienniczym, przedstawi widzom jednego z najwybitniejszych obywateli powojennej Polski, będącego pozytywnym wzorcem do naśladowania i czerpania z polskiej tradycji.

Muzeum będzie opowiadać o życiu i działalności duszpasterskiej ks. Jerzego Popiełuszki, jego męczeńskiej śmierci i percepcji idei „Zło dobrem zwyciężaj”, która stała się mottem dążeń opozycji antysocjalistycznej w Polsce w latach osiemdziesiątych XX wieku. Ekspozycja przybliży zwiedzającym także rozwój kultu kapłana męczennika oraz pamięć o nim i ważną rolę, jaką odegrała jego spuścizna duchowa, stając się, obok nauczania Jana Pawła II, jednym z filarów kształtowania postaw społecznych u schyłku komunizmu w Polsce. Ofiara, jaką była śmierć kapłana, przyczyniła się do rozwoju opozycji antykomunistycznej oraz umocnienia wolnościowych postaw i odrodzenia Związku NSZZ „Solidarność”, którego bł. ks. Popiełuszko od 2014 roku jest oficjalnym patronem.

Statutowym celem instytucji muzealnej jest stworzenie kolekcji i ekspozycji wystawienniczej, a zarazem jej opracowanie, udostępnienie i konserwacja obiektów oraz przedstawienie dziejów życia i męczeńskiej śmierci kapłana. Członkowie rodziny ks. Popiełuszki, skupieni w fundacji „Dobro”, stworzyli zalążek kolekcji. Muzeum Podlaskie w Białymstoku, realizując dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt „Gromadzenie i badania materiałów do wystawy stałej Muzeum Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki w Okopach” rozpoczęło działalność terenową i poszukiwanie pamiątek osobistych, które znajdą się na wystawie stałej.

Muzeum Podlaskie w Białymstoku apeluje o przekazywanie pamiątek związanych z bł. ks. Jerzym Popiełuszką oraz czasami mu współczesnymi. Uprzejmie prosimy o przesyłanie zgłoszeń na adres e-mail: okopy@muzeum.bialystok.pl lub kontakt telefoniczny: 85 740 77 31.


KWIATY EUROPY
Najcenniejsze dzieła sztuki ze zbiorów Muzeum KUL
w Muzeum Podlaskim w Białymstoku

12/03/2022–28/02/2023
Ratusz, Rynek Kościuszki 10

Muzeum KUL w obecnej formule powstało 1 września 2016 r. w wyniku konsolidacji dwóch jednostek o charakterze muzealnym. Trzon zbiorów stanowi gromadzona od 1956 r. kolekcja dzieł sztuki z reaktywowanego po wojnie Muzeum Uniwersyteckiego, działającego nieprzerwanie pod różnymi nazwami do 2016 r. Uzupełniają je dokumenty i pamiątki zgromadzone w latach 2008–2016 w Muzeum Uniwersyteckim Historii KUL.

Wystawa „Kwiaty Europy” to wyjątkowa okazja do zapoznania się z obrazami i rysunkami najznakomitszych polskich malarzy i rysowników – m.in. Jana Matejki, Piotra Michałowskiego, Włodzimierza Tetmajera, Jacka i Rafała Malczewskich, Józefa Chełmońskiego i Stanisława Kamockiego.

Obok nich prezentowana jest nieduża, acz wyjątkowo cenna kolekcja malarstwa obcego, obejmująca dzieła uznanych przedstawicieli sztuki włoskiej, holenderskiej, flamandzkiej i niemieckiej. Wśród prezentowanych obrazów unikatem w skali kraju jest namalowany na blasze XVII–wieczny flamandzki obraz „Kordegarda małp” z kręgu Davida Teniersa Młodszego.

Zachwyt, nie tylko koneserów sztuki, wzbudzają także liczne wyroby rzemiosła artystycznego – zwłaszcza porcelana z najsłynniejszych manufaktur w Miśni, Wiedniu i Berlinie oraz szkło ze śląskich i czeskich wytwórni.

Trwające właśnie prace koncepcyjno-budowlane, uniemożliwiające eksponowanie dzieł w Lublinie, stały się impulsem do wytypowania najcenniejszych muzealiów i pokazania ich szerokiej publiczności w ramach czasowej prezentacji.

dr Krzysztof Przylicki
Dyrektor Muzeum KUL

,,Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II dysponuje unikatową w skali kraju kolekcją dzieł sztuki, która powstała dzięki niezwykłej hojności darczyńców i ich wielkiemu zaufaniu do uniwersytetu.

Niezmiennie od 100 lat misją naszej uczelni jest „prowadzenie badań naukowych w duchu harmonii między nauką i wiarą, kształcenie i wychowywanie inteligencji katolickiej oraz współtworzenie chrześcijańskiej kultury”. W ten obszar wpisuje się także naukowa i popularyzatorska działalność Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a posiadanie tak cennej kolekcji obliguje nas do czynnego uczestniczenia w życiu kulturalnym kraju.

Pragnę nadmienić, że obecna wystawa stanowi zapowiedź przyszłej stałej ekspozycji Muzeum KUL, tworzonej z wdzięczności i dla upamiętnienia naszych wielkich donatorów. Jednym z naczelnych wyzwań jest konserwacja wszystkich wytypowanych do eksponowania muzealiów. Realizacja tego trudnego zadania możliwa jest dzięki współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie oraz Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, dotacjom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz współpracy z prezentującymi nasze zbiory muzeami.''

prof. dr hab. Mirosław Kalinowski
Rektor KUL

Fotorelacja z wernisażu wystawy

Organizatorzy wystawy:

Czerwone logo Muzeum KUL na białym tleNiebieskie logo KUL na białym tle. Po prawej data 1918

Patronat medialny: