Muzeum Podlaskie w Białymstoku
Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego
współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Kalendarz wydarzeń MPB

realizowane projekty

Archiwum >>>

2022

PRZYGOTOWANIE I REALIZACJA WYSTAWY CZASOWEJ PN. „BŁOGOSŁAWIĆ MNIE BĘDĄ WSZYSTKIE POKOLENIA…”. SŁYNĄCE ŁASKAMI IKONY NA PODLASIU

Drohiczyńska ikona przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem

W 2022 roku Muzeum Podlaskie w Białymstoku otrzymało dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na przygotowanie i realizacja wystawy czasowej pn. „Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia…”. Słynące łaskami ikony na Podlasiu.

Termin prezentacji wystawy: 26 sierpnia 2022 – 12 grudnia 2022 , Muzeum Ikon w Supraślu Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, ul. Klasztorna 1

W podejściu do wizerunku Bogurodzicy wśród chrześcijan zamieszkujących Podlasie realizują się prorocze słowa Maryi: „Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia, gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny” [Łk 1, 48-49]. Magnificat stał się inspiracją tytułu oraz wystawy „Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia…” Słynące łaskami ikony na Podlasiu.

Kulturę religijną na Podlasiu ukształtowało wielopokoleniowe wspólne zamieszkiwanie wyznawców obrządków rytu wschodniego i zachodniego, wzajemne przenikanie się tradycji i doświadczeń religijnych, przekraczające granice etniczne, wyznaniowe i środowiskowe. Na szczególną uwagę zasługują miejsca uznane za święte z cudownymi ikonami maryjnymi. Stanowią one od pokoleń cel pielgrzymek. Są to miejsca modlitwy, ofiary, pokuty i łączności z Bogiem.

Ideą projektu jest ukazanie historii, tradycji i duchowości wielokulturowego Podlasia związanego z żywym kultem maryjnym. Założeniem wystawy jest przedstawienie rysu historycznego, ikonografii oraz kultu dziewięciu szczególnie czczonych podlaskich ikon Matki Bożej z Bielska Podlaskiego, Brańska, Drohiczyna, Hodyszewa, Juchnowca Kościelnego, Leśnej Podlaskiej, Różanegostoku, Strabli oraz Wasilkowa. W przestrzeni muzealnej wizerunki zostaną zaprezentowane w oprawie nawiązującej do tradycji kapliczek stanowiących naturalny element krajobrazu Podlasia, związany z utrzymującym się kultem religijnym. Pośród prezentowanych
z parafii ikon znajduje się oryginał Drohiczyńskiej Hodegetrii z 1640 roku, a także będąca w kulcie XVII-wieczna kopia wizerunku Matki Bożej Hodyszewskiej oraz otoczona wotami XIX-wieczna kopia Brańskiej Hodegetrii, a także powtórzenia czczonych wizerunków wykonane w XIX i XX wieku.

Wystawa rozpocznie się 26 sierpnia – to termin szczególny – w tym dniu obchodzone jest święto Matki Bożej Częstochowskiej otaczanej w Polsce wielkim kultem zarówno w Kościele rzymskokatolickim, jak również w prawosławnym. Podczas wernisażu Młodzieżowy Chór prawosławnej Katedry św. Mikołaja w Białymstoku pod dyrekcją Pani Joanny Jurczuk wykona utwory związane z Matką Bożą zaczerpnięte z tradycji obu Kościołów, będą to m.in. modlitwy i hymny: Zdrowaś Mario, Pod Twoją obronę, Walecznej Hetmance, Hymn św. Nektariusza

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


ZAKUP MUZEALIÓW – XVII-WIECZNYCH RAJSKICH WRÓT

W 2022 roku Muzeum Podlaskie w Białymstoku otrzymało dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na Zakup muzealiów – XVII-wiecznych rajskich wrót do zbiorów Muzeum Ikon w Supraślu.

Muzeum Ikon w Supraślu gromadzi i prezentuje zabytki będące świadectwem tradycji, kultu oraz różnorodności szkół ikonograficznych, na bazie których utworzona została reprezentatywna ekspozycja sztuki sakralnej. Oprócz walorów wystawienniczych zabytkowe ikony stanowią świadectwo przemian historyczno-religijnych właściwych konkretnym przedziałom czasowym. Pomimo jednej z największych kolekcji ikon w Polsce (obecnie 1600 zabytków), o wielkiej różnorodności przedstawień zarówno pod względem proweniencji, jak również stylu wykonania, Muzeum Ikon w Supraślu nie posiadało w zbiorach rajskich wrót. Dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyczyniło się do uzupełnienia zasobów supraskiego muzeum o rajskie wrota – ważny zabytek związany z przestrzenią świątyni obrządku wschodniego.

Rajskie Wrota (Carskie Wrota) umieszczane są w centrum rzędu dolnego rzędu przegrody ołtarzowej stanowią ważny element w wizualizacji kompozycyjno-ikonograficznej ikonostasu. Przybierają formę dwuskrzydłowych drzwi w wejściu do sanktuarium symbolizując przejście do świata niebiańskiego. Od XVII stulecia wrota charakteryzuje coraz bogatsza ornamentalna snycerka, częstokroć pokrywana złoceniami. Zakupione rajskie wrota cechuje przede wszystkim bogata ażurowa dekoracja snycerska, niegdyś wielobarwnie polichromowana, obecnie pokryta nawarstwieniami przemalowań. W zdobieniach dominuje spiralnie ułożona gęsta wić akantowa i laurowa, z finezyjnym motywem wielobarwnych rozetek kwiatowych (spod przemalowań widoczne są akcenty zielone, czerwone, a także pozłacane i posrebrzane). W ornamentykę rzeźbiarską zostały wkomponowane wizerunki ikonowe. Medaliony z przedstawieniami Zwiastowania i ewangelistów przybierają w formę liści wyrastających z rozgałęzień stylizowanej  wici z motywami kampanuli. Na odwrociu wrót widoczne są ślady zastosowanych narzędzi snycerskich oraz osadzenie kutych zawiasów, na których niegdyś zamocowane były w ikonostasie wrota.

Rajskie wrota, snycerka – drewno polichromowane, złocenia; ikony – deska, tempera, złocenia, XVII w., a.n., nieznane, zbiory Muzeum Ikon w Supraślu

Całkowita kwota dotacji wyniosła: 50 000 złotych.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


2021

W 2021 roku Muzeum Ikon w Supraślu, Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, otrzymało dotację celową na wydatki bieżące ze środków finansowych Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z budżetu państwa, z rozdziału: 92118, paragrafu: 2800, w kwocie: 81 260 PLN na realizację zadania pn. Wydanie 7 publikacji, w tym dwóch minikatalagów do wystaw, jednego katalogu zbiorów, jednego wydawnictwa pokonferencyjnego oraz trzech zeszytów muzealnych.

Za otrzymaną dotację wydano i wydrukowano siedem publikacji muzealnych: dwa minikatalogi do wystaw: „Mali orędownicy. Wystawa ikon miniaturowych” i „Niebo na ziemi” prezentującej współczesne ikony z pracowni sióstr zakonnych na św. Górze Grabarce; katalog „Mistrzostwo ikonograficzne starowierów. Nowatorstwo i kanon. Ikony staroobrzędowe w kolekcji Muzeum Ikon w Supraślu. Katalog zbiorów” – ukazującego ważną grupę zabytków, powstałych w bardzo dobrych pracowniach ikonograficznych, a także zeszyty poseminaryjne „Ikona i Logos”, cz. II: Ikonografia świętych w dialogu z kanonem; „Ikonosfera. Zeszyty Muzeum Ikon w Supraślu”, cz. VIII: Freski supraskie; „Ikonosfera. Zeszyty Muzeum Ikon w Supraślu”, cz. IX: Dziedzictwo Podlasia, „Ikonosfera. Zeszyty Muzeum Ikon w Supraślu”, cz. X: Ikona okresu unickiego. Dzięki dotacji udało się stworzyć komplementarny zbiór wydawnictw muzealnych na temat sztuki sakralnej zarówno Kościoła wschodniego, jak i zachodniego, będących również trwałym świadectwem kolekcji, a także dziedzictwa narodowego.


2019

FRESKI SUPRASKIE – RELIKTY XVI-WIECZNEGO MALARSTWA POSTBIZANTYŃSKIEGO W KOLEKCJI MUZEUM IKON W SUPRAŚLU

Muzeum Ikon w Supraślu, Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, realizuję projekt współfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego:  „Freski supraskie – relikty XVI-wiecznego malarstwa postbizantyńskiego w kolekcji Muzeum Ikon w Supraślu”, związany z wydaniem publikacji o najcenniejszych zabytkach w kolekcji Muzeum Ikon w Supraślu, do których należą unikatowe szesnastowieczne freski pochodzące ze zburzonej świątyni Zwiastowania NMP w Supraślu. Historia zabytkowego zespołu fresków supraskich, a przede wszystkim ich wysoka wartość artystyczna, stawia je na równi z tak znanymi realizacjami malarskimi jak polichromie wiślickie, lubelskie, sandomierskie czy wawelskie.

W założeniu, katalog „Freski supraskie – relikty XVI-wiecznego malarstwa postbizantyńskiego w kolekcji Muzeum Ikon w Supraślu” to kompendium artykułów o polichromii supraskiej cerkwi, kompleksowe wydawnictwo złożone z opracowań naukowych polskich i zagranicznych badaczy, które w istotny sposób przybliżają wartość utraconego dziedzictwa, ale i przyczyniają się do lepszego poznania historii tego unikatowego zabytku. Publikacja będzie zawierała archiwalne fotografie fresków i świątyni Zwiastowania NMP w Supraślu z pocz. XX w., również materiały wcześniej niepublikowane, w tym odręczne notatki jednego z rosyjskich badaczy, udostępnione przez Archiwum Naukowe Instytutu Historii Kultury Materialnej Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt Petersburgu. Wydawnictwo będzie kompendium opracowań  zawierającym również część katalogową zachowanych reliktów supraskiej polichromii.


Dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach zadania „Wspieranie działań muzealnych 2019”, zrealizowaliśmy publikację o najcenniejszych zabytkach w zbiorach naszej placówki – o unikatowych szesnastowiecznych freskach pochodzących ze zburzonej świątyni Zwiastowania NMP w Supraślu.

Katalog „Freski supraskie – relikty XVI-wiecznego malarstwa postbizantyńskiego w kolekcji Muzeum Ikon w Supraślu” to kompendium artykułów o polichromii supraskiej cerkwi, kompleksowe wydawnictwo złożone z opracowań naukowych polskich i zagranicznych badaczy, które w istotny sposób przybliżają wartość utraconego dziedzictwa, ale i przyczyniają się do lepszego poznania historii tego unikatowego zabytku. Publikacja zawiera archiwalne fotografie fresków i świątyni Zwiastowania NMP w Supraślu z pocz. XX w., również materiały wcześniej niepublikowane, w tym odręczne notatki jednego z rosyjskich badaczy, udostępnione przez Archiwum Naukowe Instytutu Historii Kultury Materialnej Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt Petersburgu. Wydawnictwo jest kompendium opracowań zawierającym również część katalogową zachowanych reliktów supraskiej polichromii.

Źródło finansowania:
Projekt został dofinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu WSPIERANIE DZIAŁAŃ MUZEALNYCH 2019.



 

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego


Patronat medialny:

Wrota Podlasia
Polska Agencja Prasowa
TVP 3 Białystok
Polskie Radio Białystok

 

 

 

 


ARCHANIOŁ MICHAŁ I PROROK ARON - OCALAŁE ZABYTKI Z SUPRAŚLA - ZAKUP KOLEKCJI

Celem projektu jest zakup dwóch ikon-reliktów pochodzących z późnomanierystycznej przegrody ołtarzowej świątyni Zwiastowania NMP w Supraślu. Zabytki zasilą zbiory Muzeum Ikon dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego  w ramach realizowanego zadania: „Archanioł Michał i Prorok Aaron – ocalałe zabytki z Supraśla – zakup kolekcji”.

Wizerunki pochodzą z drugiego, siedemnastowiecznego ikonostasu supraskiej cerkwi, która została zburzona w 1944 roku przez wycofujące się wojska hitlerowskich Niemiec. Obok 30 fragmentów szesnastowiecznej polichromii są to jedyne ikony zachowane z dawnego wystroju świątyni. Przedstawienia Proroka Aarona i Archanioła Michała z wrót diakońskich wrócą do Supraśla, do miejsca z którego pochodzą, już w charakterze obiektów muzealnych. Muzeum Ikon mieszczące się w dawnym pałacu archimandrytów monasteru Supraskiego ma w planie utworzenie nowej części ekspozycji – Sali Podlasie – gdzie będą one prezentowane, jako część wydzielonej kolekcji reprezentującej dziedzictwo kulturowe i religijne ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. W tej części wystawy znajdą się również inne obiekty: zarówno te dokumentujące wspaniałość supraskiej świątyni, która nie przetrwała w swej świetności tragicznych zdarzeń z okresu bieżeństwa, I i II wojny światowej, jak również ikony-relikty z innych, nieistniejących już podlaskich cerkwi.

Źródło finansowania:
Projekt został dofinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu KOLEKCJE MUZEALNE 2019.






Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego.