Muzeum Podlaskie w Białymstoku
Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

Kalendarz wydarzeń MPB

wystawy czasowe

TATARZY. POLSKI ORIENT W MUZEALNYCH ZBIORACH

Wystawa ze zbiorów Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
Ekspozycja czynna od 4 kwietnia do  26 maja 2019

W ramach wystawy przygotowana jest specjalna oferta edukacyjna >>> 

W roku obchodów 70. lecia powstania Muzeum Podlaskiego w Białymstoku prezentujemy zgromadzone w tym okresie wyróżniające nas kolekcje, obrazujące wyjątkowe zagadnienia z historii Polski. Takim zbiorem jest bez wątpienia zespół zabytków związanych z życiem Tatarów w państwie polsko-litewskim, ilustrujących rolę i miejsce tej szczególnej mniejszości w wielonarodowym społeczeństwie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Na kolekcję składa się ponad 170 eksponatów i jest to największy zbiór w muzeach polskich. Tworzą ją archiwalia dokumentujące udział Tatarów w życiu społecznym Rzeczpospolitej, służbę w wojsku, historię rodzin, działalność organizacji kulturalno-oświatowych. Ikonografia przedstawia członków tej społeczności w sytuacjach rodzinnych i oficjalnych. Największą część kolekcji stanowią zabytki związane ze specyfiką osadnictwa Tatarów na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W zamian za służbę w wojsku otrzymali przywileje pozostania przy wyznawanym przez nich islamie, zakładania cmentarzy i budowania własnych świątyń – meczetów. Religia była dla nich elementem identyfikacji i umożliwiła zachowanie do dnia dzisiejszego odrębności etniczno-kulturowej. Najbardziej charakterystyczne są rękopiśmienne księgi religijne – Korany i chamaiły (modlitewniki) zawierające opisy rytuałów muzułmańskich związanych z modlitwą, ablucją, nadaniem imienia, ślubem czy pogrzebem. W zbiorach znajdują się także Korany drukowane w Kazaniu lub importowane z Turcji, służące Tatarom polskim do praktyk religijnych od początku XX w. Barwne muhiry – ozdobne plansze lub tkaniny z widokiem świętych miejsc czy przedmiotów islamu i wykaligrafowanym lub wyszytym wersetem z Koranu lub modlitwą, tworzą ciekawy zespół tradycji tej mniejszości. W zbiorach znajdują się także rękopiśmienne amulety pełniące funkcję ochronno-magiczną w religii Tatarów polsko-litewskich: daławar, nuski, hramotka. Kolekcję dopełnia ikonografia meczetów, ich wyposażenia oraz praktyki religijnej związanej z pogrzebem.


KOBIETA PRACUJĄCA W PRL

Wystawa plenerowa przygotowana ze zbiorów Muzeum Historycznego prezentowana na Rynku Kościuszki (przy fontannie) od  8 marca do 2 maja 2019 r.

Ekspozycja poświęcona jest pracy kobiet w okresie PRL. W trudnych czasach powojennych kobiety podejmowały się wielu nowych zadań, również zawodowych. Często to na ich barki spadał trud zapewnienia środków finansowych na utrzymanie nie tylko siebie, ale i rodziny. Decydowały o tym różne czynniki – trudna sytuacja demograficzna kraju, spowodowana stratami poniesionymi w wyniku działań wojennych i, w związku z tym, dotkliwie odczuwalny brak rąk do pracy. Także plany odbudowy kraju i jego intensywnej industrializacji powodowały wzrost zapotrzebowania na siłę roboczą. Praca zawodowa kobiet zaczęła być normą. Zaczęły pracować w różnych zawodach, także tych wcześniej przypisywanych tylko mężczyznom, gdzie wykonywały nieraz bardzo ciężkie fizycznie zadania. Autorka wystawy – Izabela Romaniuk z Muzeum Historycznego w Białymstoku, by pokazać kobietę pracującą z czasów PRL-u sięgnęła do bogatego archiwum fotograficznego i wykorzystała sceny uchwycone w kadrze przez Zdzisława Zarembę i Józefa Rybińskiego - dwóch fotoreporterów Gazety Białostockiej i Gazety Współczesnej.

Kobieta pracująca żadnej pracy się nie boi! To nie frazes, to fakt!